روی (Zn) یک ریزمغذی ضروری است که در فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاهان مانند سنتز پروتئین، تولید هورمون رشد (اکسین)، و فعال سازی آنزیم ها نقش کلیدی دارد. کمبود روی در گیاهان باعث کاهش رشد، کوچک شدن برگ ها، و افت کیفیت محصول می شود. این عنصر در فتوسنتز، تشکیل کلروفیل، و مقاومت گیاه در برابر تنش های محیطی مؤثر است.
بور (B) برای تشکیل دیواره سلولی، گرده افشانی، و انتقال قندها در گیاهان ضروری است. کمبود بور در گیاهان به اختلال در تولید مثل، کاهش تشکیل میوه، و آسیب به بافت های در حال رشد منجر می شود. این عنصر به ویژه در مراحل گل دهی و تشکیل دانه حیاتی است و در تنظیم تعادل کلسیم و پتاسیم نقش دارد.
کمبود روی و بور در محصولات زراعی مانند گندم، ذرت، پسته، و چغندر قند با علائم مشخصی همراه است. کمبود روی معمولاً با زردی بین رگبرگی و ریزبرگی ظاهر می شود، در حالی که کمبود بور باعث پوسیدگی داخلی، ترک خوردگی میوه ها، و کاهش جوانه زنی می شود. تشخیص زودهنگام این کمبودها برای حفظ عملکرد محصول ضروری است.
علائم کمبود روی در گندم شامل زردی برگ های جوان، کاهش رشد بوته، و خاکستری شدن برگ ها است. در ذرت، نوارهای سفید یا زرد در امتداد رگبرگ های میانی و کاهش رشد کلی مشاهده می شود. این علائم به دلیل نقش روی در سنتز پروتئین و فتوسنتز بروز می کنند.
کمبود روی در درختان میوه مانند مرکبات و پسته باعث زردی برگ های جوان، ریزبرگی، و ریزش میوه های نارس می شود. در پسته، کمبود روی منجر به تولید میوه های کوچک و پوک می شود که کیفیت محصول را کاهش می دهد.
تشخیص کمبود روی در گیاهان از طریق مشاهده برگ های جوان (زردی بین رگبرگی، کوچک شدن برگ ها) و ریشه (کاهش رشد ریشه) امکان پذیر است. آزمایش خاک و برگ با روش هایی مانند عصاره گیری DTPA دقیق ترین راه برای تأیید کمبود روی است. اگر مقدار روی قابل جذب کمتر از ppm 5/0باشد، کمبود روی محتمل است.
علائم کمبود بور در پسته شامل پوسیدگی داخلی میوه، کاهش تشکیل دانه، و شکنندگی شاخه ها است. در چغندر قند، کمبود بور باعث پوسیدگی قلب (Heart Rot) و ترک خوردگی ریشه می شود که کیفیت محصول را به شدت کاهش می دهد.
کمبود بور در درختان میوه مانند سیب و مرکبات با ترک خوردگی میوه ها، ضخیم شدن پوست، و کاهش کیفیت میوه ظاهر می شود. در سیب زمینی، کمبود بور در گیاهان به رشد غیرطبیعی غده ها و کاهش عملکرد منجر می شود.
نشانه های کمبود بور در گل ها و میوه ها شامل ریزش گل ها، کاهش گرده افشانی، و تشکیل میوه های ناقص است. این علائم به دلیل نقش بور در تشکیل جوانه های گل و انتقال قندها بروز می کنند و در محصولاتی مانند انگور و زیتون شایع هستند.
بهترین زمان مصرف کود روی برای گندم در مراحل رویشی (4 تا 6 برگی) و قبل از خوشه دهی (اردیبهشت تا خرداد) است. برای ذرت، زمان مصرف کود روی در مرحله 4 تا 6 برگی و قبل از گل دهی توصیه می شود. محلول پاشی در صبح زود یا عصر جذب بهتری دارد.
زمان مصرف کود بور برای چغندر قند در مرحله 5 تا 7 برگی و قبل از تشکیل ریشه (خرداد تا تیر) است. برای پسته، بهترین زمان مصرف کود بور در بهار قبل از شکوفه دهی و پس از تشکیل میوه (اردیبهشت و تیر) است.
زمان محلول پاشی کلسیم بور معمولاً در بهار (قبل از شکوفه دهی) و پس از تشکیل میوه انجام می شود. کود روی مایع نیز در مراحل رشد رویشی و قبل از گل دهی با غلظت 1 تا 3 لیتر در 1000 لیتر آب توصیه می شود. کاربرد در شرایط خنک و مرطوب اثربخشی را افزایش می دهد.
انواع کود روی شامل سولفات روی، کلات روی، و آمینوزینک است. کود زینکابور ترکیبی از روی و بور است که به صورت مایع یا پودری عرضه می شود. این کود برای محلول پاشی و مصرف خاکی مناسب است و کمبود هر دو عنصر را به سرعت رفع می کند.
کود بور برای پسته به صورت اسید بوریک یا بورات کلسیم استفاده می شود. روش های کاربرد شامل محلول پاشی (1 تا 2 در هزار) و مصرف خاکی (100 تا 150 گرم برای هر درخت) است. محلول پاشی قبل از شکوفه دهی و مصرف خاکی در زمستان توصیه می شود.
محلول پاشی کود روی و بر با غلظت 2 تا 5 در هزار در مراحل رشد رویشی و گل دهی انجام می شود. مصرف خاکی (10 تا 15 لیتر در هکتار برای زراعت و 200 تا 400 گرم برای هر درخت) در زمستان یا قبل از کاشت مؤثر است. ترکیب با کودهای آلی جذب را بهبود می بخشد.
خواص کود روی شامل افزایش فتوسنتز، سنتز پروتئین، و تولید هورمون رشد است. این کود عملکرد دانه در گندم و ذرت را تا 20% افزایش می دهد و کیفیت میوه در درختان را بهبود می بخشد.
کود بور کیفیت محصول را با بهبود گرده افشانی، افزایش تشکیل میوه، و کاهش پوسیدگی داخلی ارتقا می دهد. در پسته و چغندرقند، کود بور عملکرد و ارزش تجاری محصول را افزایش می دهد.
کود روی و بر مقاومت گیاهان را در برابر تنش های محیطی (خشکسالی، شوری) و بیماری های قارچی تقویت می کند. روی در فعال سازی آنزیم های دفاعی و بور در استحکام دیواره سلولی نقش دارند.
قیمت کود روی و بور به عواملی مانند نوع (مایع یا پودری)، خلوص، برند، و منشأ (داخلی یا وارداتی) بستگی دارد. کودهای مایع معمولاً گران تر هستند، اما جذب سریع تری دارند.
برای خرید کود زینکا بور، به خلوص عناصر، مناسب بودن با محصول (گندم، پسته، یا درختان میوه)، و معتبر بودن منبع خرید توجه کنید. آزمایش خاک و مشاوره با کارشناسان به انتخاب بهتر کمک می کند.
یکی از محصولات برجسته در بازار، کود ZinCaBor از شرکت به رشد کویر رفسنجان (BEHMAX) است. این کود مایع با ترکیب متعادل روی و بور، برای محلول پاشی و مصرف خاکی در گندم، ذرت، پسته، و چغندر قند طراحی شده است. ویژگی های این محصول شامل جذب سریع، افزایش مقاومت گیاه به تنش ها، بهبود کیفیت محصول، و پایداری بالا در محلول است. این کود با فناوری پیشرفته تولید شده و برای کشاورزی مدرن گزینه ای مطمئن است.
علائم کمبود روی در گیاهان شامل زردی برگ ها، ریزبرگی، و کاهش رشد است. درمان با محلول پاشی آمینوزیک (1 تا 2 در هزار) یا مصرف خاکی سولفات روی (10 تا 15 کیلوگرم در هکتار) انجام می شود.
علائم کمبود بور شامل پوسیدگی داخلی، ترک خوردگی میوه، و ریزش گل ها است. استفاده از کود بور (1 تا 2 در هزار برای محلول پاشی یا 100 گرم برای هر درخت) کمبود را رفع می کند.
بهترین زمان مصرف کود روی در مراحل رویشی و قبل از گل دهی، و برای بور قبل از شکوفه دهی و پس از تشکیل میوه است.
کود زینکا بور برای اکثر گیاهان زراعی و باغی مناسب است، اما مقدار و زمان مصرف باید با توجه به نوع گیاه و شرایط خاک تنظیم شود.
جمع بندی
کمبود روی در گیاهان و کمبود بور در گیاهان چالش های جدی در کشاورزی هستند که با علائمی مانند زردی برگ، کاهش رشد، و افت کیفیت محصول ظاهر می شوند. استفاده از کود زینکابور، ZinCaBor از BEHMAX، راهکاری مؤثر برای رفع این کمبودها و بهبود عملکرد محصول است. با رعایت بهترین زمان مصرف (بهار و پاییز)، استفاده از روش های صحیح (محلول پاشی یا مصرف خاکی)، و انتخاب کود باکیفیت، می توانید رشد، کیفیت، و مقاومت گیاهان را به طور چشمگیری افزایش دهید. برای خرید کود زینکابور، به خلوص، مناسب بودن با محصول، و توصیه های کارشناسان توجه کنید تا بهترین نتیجه را در مزرعه یا باغ خود کسب کنید.
عضویت در خبرنامه بهرشد کویر رفسنجان